Gà vừa nở vẫn còn sử dụng một phần dưỡng chất dự trữ từ túi lòng đỏ nên có thể chưa ăn ngay lập tức. Tuy vậy, người nuôi nên chuẩn bị sẵn thức ăn, nước uống và khu úm ổn định để gà tự tiếp cận sau khi tỉnh táo, khô lông và thích nghi.
Gà con mới nở nên ăn gì?
Cám khởi động là lựa chọn chính
Cám khởi động được sản xuất cho gà con ở giai đoạn đầu, thường có dạng vụn hoặc mảnh nhỏ để gà dễ mổ. Đây nên là thức ăn chính thay vì cơm, gạo, tấm hoặc các loại thức ăn tận dụng trong gia đình. Khi chọn cám, hãy kiểm tra:
- Bao bì có nhãn rõ ràng, ghi đúng đối tượng sử dụng là gà con và còn hạn dùng.
- Cám khô, tơi, không vón cục, không có mùi chua, mùi mốc hoặc mùi bất thường.
- Sản phẩm được bảo quản kín, tránh nước, hơi ẩm, chuột và côn trùng.
- Quy cách sử dụng trên nhãn phù hợp với giống gà, mục đích nuôi và lứa tuổi thực tế.
Không nên chọn cám gà đẻ hoặc cám dành cho gà trưởng thành để thay thế cám khởi động. Nhu cầu dinh dưỡng của gà con và gà lớn không giống nhau; một sản phẩm phù hợp với gà đẻ chưa chắc phù hợp với gà mới nở.
Ảnh 1: Nên cho gà con mới nở ăn cám chuyên dụng phù hợp với gà mới nở
Khi nào cho gà con ăn và uống?
Hãy chuẩn bị máng ăn và máng uống trước khi đưa gà vào chuồng úm. Gà vừa nở có thể chưa ăn ngay vì còn mệt sau quá trình nở, đang khô lông hoặc vẫn sử dụng dưỡng chất dự trữ. Đây là lý do không nên ép ăn bằng cách nhét cám hay đổ nước vào miệng.
Sau khi gà được đưa vào khu úm, ưu tiên giúp gà nhận biết vị trí nước sạch và để gà ổn định trong môi trường ấm, khô, tránh gió lùa. Máng cần đặt ở vị trí cả đàn dễ nhìn thấy, không bị che khuất và không quá xa khu vực gà tập trung. Có thể rải một lượng nhỏ cám trên bề mặt sạch trong thời gian đầu để thu hút sự chú ý, sau đó chuyển thức ăn vào máng.
Cần phân biệt việc “chưa ăn ngay” với dấu hiệu bất thường. Gà chưa ăn nhưng vẫn tỉnh táo, đi lại và bắt đầu mổ thức ăn thường khác với gà không uống nước, nằm bẹp, kêu yếu, khó thở hoặc bị nhiều con khác chen lấn.
Cách đặt máng ăn và máng uống cho gà con
Máng ăn
Máng ăn nên nông, thành thấp và phù hợp với kích thước gà con. Nếu máng quá sâu hoặc đặt ở vị trí khó tiếp cận, gà có thể không tìm thấy thức ăn hoặc bị chen lấn khi cả đàn cùng ăn.
Một số nguyên tắc thực hành:
- Đặt máng trên bề mặt sạch, khô, không để trực tiếp ở nơi có nhiều phân.
- Không đổ quá nhiều cám một lần vì thức ăn dễ bị giẫm bẩn, vương vãi hoặc hút ẩm.
- Kiểm tra máng thường xuyên và bỏ phần cám bị ướt, dính phân, vón cục hoặc có mùi lạ.
- Bảo đảm các con nhỏ hoặc yếu không bị gà khỏe chen khỏi khu vực ăn.
Máng uống
Máng uống cần khó lật và có độ sâu phù hợp để gà dễ uống nhưng hạn chế bị ướt hoặc rơi vào nước. Nước bị đổ làm nền chuồng ẩm, từ đó tăng nguy cơ gà bị lạnh và làm bẩn khu vực úm.
Đặt máng uống cách xa nơi có phân, chất độn chuồng hoặc nguồn bụi. Thay nước khi thấy bẩn, có cặn hoặc bị gà giẫm vào. Không nên để nước sạch trong máng quá lâu ở môi trường nóng, bụi hoặc có nhiều phân mà không kiểm tra lại.
Những thức ăn và cách cho ăn cần tránh
Không cho gà con ăn cám bị mốc, ẩm, vón cục hoặc có mùi bất thường. Cũng không nên dùng thức ăn sống, khó tiêu và thức ăn để dưới nền chuồng có thể khiến gà ăn lẫn chất độn hoặc phân.
Ảnh 2: Nên thay thức ăn mới và nước sạch thường xuyên cho gà con
Một số sai lầm cần tránh gồm:
- Dùng cám gà lớn thay cho cám khởi động.
- Đổ quá nhiều thức ăn để “cho gà ăn cả ngày” nhưng không kiểm soát độ sạch.
- Để cơm, rau hoặc thức ăn ẩm trong chuồng trong thời gian dài.
- Ép gà ăn khi gà đang lạnh, yếu hoặc có biểu hiện khó thở.
- Bơm nước, thuốc hoặc thức ăn vào miệng khi chưa được hướng dẫn chuyên môn.
Nếu gà bị lạnh, việc ép ăn không giải quyết được nguyên nhân. Trước hết cần đánh giá môi trường úm, khả năng tiếp cận nước và tình trạng sức khỏe của gà.
Gà con không ăn hoặc không uống phải làm gì?
Hãy kiểm tra theo trình tự thay vì lập tức đổi thức ăn hoặc tự pha thuốc:
1. Quan sát cả đàn: Gà có tỉnh táo, đi lại, kêu bình thường và bắt đầu mổ cám không? Nếu chỉ một con yếu, nguyên nhân có thể khác với trường hợp cả đàn cùng bỏ ăn.
2. Kiểm tra máng: Máng có bị lật, đặt quá cao, bị che khuất hoặc bị gà khỏe chen lấn không?
3. Kiểm tra nước: Nước có sạch, bị đổ, có mùi lạ hoặc nhiễm phân không?
4. Xem lại chuồng úm: Gà tụm chặt, kêu nhiều hoặc tản xa nguồn nhiệt đều là những biểu hiện cần xem xét điều kiện môi trường. Không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu để tự kết luận nguyên nhân.
5. Tách con yếu khi cần: Nếu một con bị đàn chen lấn, có thể tách ra khu vực riêng để dễ quan sát, nhưng khu vực này vẫn phải sạch, khô, đủ ấm và có nước uống phù hợp.
6. Liên hệ thú y: Cần hỏi người có chuyên môn khi gà không uống, yếu nhanh, tiêu chảy kéo dài, khó thở, có nhiều con cùng mắc triệu chứng hoặc chết bất thường.